‘Dat vergeet je nooit meer’

Als boekenliefhebber kijk ik weinig TV en gisteravond realiseerde ik me dat dat stiekem best zonde is. Want er blijkt genoeg moois te ontdekken op dat grote beeldscherm.

Wat ontdekte ik gister dan?

Ik kwam terecht in een herhaling van Volle Zalen (AVROTROS), waarin Cornald Maas in het leven van zangeres, actrice en inmiddels ook kunstenares, Frédérique Spigt duikt. Zoals een website je als bezoeker meteen moet aanspreken, werkt dat voor mij op TV ook. Ik wil meteen geboeid zijn.

Frédérique kreeg dat voor elkaar. Haar stem, haar eigenzinnig- en puurheid vormen voor mij een ideale mix. Maar er is meer: ze zei vooral hele mooie dingen. Zinnen die ervoor zorgden dat ik vandaag over deze aflevering wil schrijven. Als liefhebber van mooie woorden, herinneringen, dagboeken én humor.

Cornald Maas is nieuwsgierig naar hoe de opvoeding door haar ouders haar parten speelt.

‘Doordat ik zo opgevoed ben, of niet opgevoed ben, ben ik geworden wie ik nu ben en dat omhels ik toch,’ vertelt ze. Ze heeft geleerd van zichzelf te houden. Het zou ook wel sneu zijn als dat op haar 65e nog niet gelukt zou zijn, grapt ze erover.

‘Ik heb haar altijd gemist, ook toen ze nog leefde’

Frédériques moeder heeft vier jaar in een jappenkamp gezeten, maar daar mocht van haar vader thuis niet over gesproken worden. Maar het heeft haar tot de vrouw en moeder gemaakt die ze was, en daarmee ook Frédérique gevormd.

‘Ik heb haar altijd gemist, ook toen ze nog leefde,’ zegt Frédérique. Ze was niet echt een moeder.

Haar moeder was heel gesloten. Toen ze net overleden was, zei haar vader: ‘Ik heb haar eigenlijk nooit gekend.’ Ze had veel verborgen verdriet, zo noemt Frédérique het, wat ze kan herleiden uit het dagboek dat ze gevonden heeft. Het dagboek uit haar moeders tijd in het jappenkamp.

Hij had de intentie en dat was genoeg

Frédérique vertelt dat haar ouders erg op elkaar gericht waren en dus niet echt een gezin vormden, op een aantal vakantiemomenten na. Ook haar vader komt ter sprake in een – zoals ik het zie – helende anekdote. Frédérique vertelt dat ze op ongeveer dertienjarige leeftijd op bezoek was bij haar oom. Haar oom was heel lief met zijn kinderen. ‘Hij hield ze vast en zei leuke dingen,’ herinnert ze. En ze hoorde haar vader tegen zijn broer zeggen: ‘Weet je waarom ik jou altijd zo benijd heb? De manier waarop jij met je kinderen omgaat.’ Frédérique zakte ineen bij het horen hiervan. ‘Ik zag toen aan mijn vader dat hij het wist, begreep, wilde en niet kon.’

‘Nou dat is toch geweldig mooi,’ zegt ze tegen Cornald. ‘Het deed heel veel pijn, maar het feit dat hij die intenties had, was voor mij eigenlijk genoeg.’

‘Kun je nagaan, zegt Cornald daarop, ‘je bent nu 52 jaar ouder en dat verhaal herinner je je nog precies…’

‘Dat vergeet je nooit meer.’

Het ontroert me om te horen dat één specifiek gesprek, dat misschien niet eens voor haar oren bestemd was, een leven lang helpend is geweest. Omdat ze door de uitgesproken woorden van haar vader begreep dat hij de intentie had om lief te zijn voor zijn kinderen. Het bewonderde, het ook graag had gekund.

En het zet me aan het denken: wat als ze deze woorden nooit had opgevangen? Wat als ze het dagboek van haar moeder niet had gehad?

Poeh.

Open-hart

Het is als kind fijn om je ouders te begrijpen. En als ouders is het fijn als kinderen begrip voor jou hebben. Maar daar moeten ze je wel voor kennen. Écht kennen. Van binnenuit.

Nu hebben we natuurlijk niet allemaal een Cornald Maas op de stoep staan die ons uitnodigt om openhartig te zijn. Die ons met zijn vragen dwingt tot zulke mooie anekdotes en antwoorden.

Helaas. Want ik denk dat als we onszelf de vraag (durven te) stellen of wij openhartig zijn – vooral ook naar onze kinderen – dan zal het antwoord niet altijd instemmend zijn. Ook al denken we soms van wel. Ook al mag je je ‘geheimen’ hebben voor je kinderen. Ook al denken we dat er nog wel een moment komt om dat te zijn.

Als introvert weet ik hoe lastig het kan zijn om je over bepaalde onderwerpen of gebeurtenissen uit te spreken. Weet ik ook dat je momenten afwacht om iets bespreekbaar te maken. Om je vervolgens te realiseren dat het moment er niet gekomen is.

Wie schrijft, die blijft

Schrijven is voor mij dé manier om openhartig te zijn. Ik schrijf inmiddels regelmatig een verhaal over mezelf en over ons. Voor mijn kinderen. Voor later, omdat ze nu nog te jong zijn voor sommige van de verhalen. Omdat ik vind dat ze mij écht mogen leren kennen. En omdat ik niet weet wat het leven voor ons in petto heeft, en ik dat los kan laten juist door te schrijven.

Zodat mijn kinderen ook van mijn intenties weten. En van nog veel meer…