Gisteravond zag ik de documentaire Overgave gemaakt door Marijn Frank. De docu gaat over Marijn en haar hartsvriendin Annemarie. Ze worden gevolgd in het laatste jaar van het leven van Annemarie en het jaar erna.

Wat ik mooi vond, was de puurheid waarmee de documentaire is gemaakt. Je zag vooral scènes die niets van de pijn van het verlies verborgen hielden. Het aankomende verlies en wat dat met de twee vriendinnen deed. Gevolgd door de intense rouw na het verlies en hoe Marijn hiermee struggelt.

Ik bedacht hoe het voor mij zou zijn om een van mijn beste vriendinnen te verliezen. Zo’n vriendin die al je hele leven lang meegaat en bij wie je nooit een masker hoeft op te zetten. Ik ken dat gevoel van vriendschap en wil er niet aan denken dat het ook mij overkomt. Hopelijk is dat voor later…

Document voor later

Marijn is documentairemaakster en na de diagnose zijn de vriendinnen meteen gaan filmen. Annemarie zag het als een document voor haar dochter die pas zes jaar is als haar moeder overlijdt.

Er volgt een scène waarin Annemarie in tranen is bij de gedachte dat ze haar dochter in de steek moet laten. En ze beseft dat dit gefilmd wordt voor het moment dat zij er niet meer zal zijn. Hartverscheurend om te zien. Zeker als je zelf moeder bent van twee jonge kinderen. Het resoneert te goed.

Overigens zag ik eerder op de avond dat er ook een documentaire is gemaakt over Daley Blind, voetballer bij Ajax. Hij wordt anderhalf jaar lang gevolgd na de openbaring van zijn hartproblemen tijdens een wedstrijd in 2019.

‘Mooi voor onze kinderen om het later terug te zien,’ zei Daley over de documentaire. Ook hij laat een document na voor zijn kinderen.

Ik bewonder mensen die in zo’n kwetsbare periode zich zo bloot durven te geven. Tegelijkertijd geloof ik ook, dat juist als de dood aan je deur klopt, je ten diepste beseft waar het leven om draait. En altijd kom je uit bij je dierbaren. Meestal je partner en kinderen.

Start nu

Juist voor die kinderen die je niet met lege handen ‘moet’ achterlaten, maak ik me sterk. Annemarie en Daley zijn in de gelegenheid om een documentaire over zichzelf te laten maken. Dat lukt je niet zomaar.

Maar op een andere manier van alles ‘documenteren’, is eenvoudiger dan je nu misschien denkt. Het goud van je woorden kan zomaar in een stuk tekst zitten die je er heel makkelijk uitgekregen hebt.

Een vriend van me zei eens tegen me: ‘Waar jij mee bezig bent zijn papieren documentaires maken.’ Dat klinkt mij heel mooi in de oren. Tegelijkertijd is wat ik nu ontwikkeld heb veel meer dan dat.

Ik moedig ouders aan woorden na te laten. Op allerlei manieren. En ook op het moment dat je nog gezond in het leven staat. Iets waar we vaak te snel aan voorbij gaan en wat voor velen van ons ‘gewoon’ is. Maar gewoon is het niet.

Ik kan het dan ook niet vaak genoeg zeggen: start met schrijven. Hoe klein je tekst ook is. Waarop hij ook gekladderd is.

Lola Brood

Laat ik je een voorbeeld geven: in het boek ‘Je bent niet alleen’ van Isa Hoes en Merlijn Kamerling (Boekerij, 2022) is Merlijn in gesprek met Lola Brood.

Lola, de dochter van Herman Brood, vertelt Merlijn dat ze veel troost haalt uit de briefjes die haar vader heeft nagelaten. Herman bleek voordat hij zijn leven beëindigde nog wat woorden opgeschreven te hebben, die pas later door een ober van het Hilton Hotel gevonden werden. Ze zegt: ‘Stel je voor dat hij was weggegaan zonder iets te zeggen?’ Ze haalt troost uit de briefjes en tegelijkertijd vertelt ze ook dat ze het nóg fijner had gevonden als het persoonlijk aan haar was gericht.

Denk breder

Zelf ben ik al ruim een jaar bezig om mijn teksten te documenteren. Klein, groot, grappig, diepgaand, opbeurend. Van alles wat. Voor mijn zoon en dochter. Het mooie (en geluk) is dat ik het kan schrijven met de hoop dat ze nog heel lang op zolder bewaard blijven. Dat maakt het makkeljker.

Al heb ik mezelf ook uitgedaagd om een aantal minder makkelijke teksten te schrijven. Zoals een kaart voor het moment dat ik er niet meer ben. Om ze troost te geven. En ook in die kaart heb ik een grap geschreven. Zodat ze tussen de tranen door kunnen glimlachen. En denken: oh ja, dat is écht mama. Dat hoop ik dan natuurlijk, dat ze dat denken;-) 

Waar de documentaire mij overigens toe heeft aangezet is om ook brieven te gaan schrijven voor mijn vrienden. De documentaire heeft namelijk mijn ogen nog verder geopend. Ook zij zullen behoefte hebben aan mijn nagelaten woorden. 

Ik kijk ernaar uit om ermee te beginnen. Omdat ik uit ervaring weet wat een rijk gevoel het werken aan je nalatenschap je geeft ♥