‘Eigenlijk begin je altijd te laat’

Per toeval zapte ik laatst in een aflevering van het TV-programma Over Mijn Lijk van BNN-VARA. Het programma waarin Tim Hofman vijf jonge mensen volgt die ongeneeslijk ziek zijn. Dat ik bleef kijken, was geen toeval.

Mijn oog viel namelijk op twee kistjes op de keukentafel en een brief die deelneemster Maaike in haar hand had. In één oogopslag zag ik waar ze mee bezig was. Maaike schreef brieven voor haar kinderen, een tweeling van op dat moment 10 jaar.

Ze leest een stukje voor uit de brief voor haar dochter. Waarop Tim haar vraagt hoe het is om dit te schrijven voor haar. ‘Heel verdrietig’, antwoordt Maaike.  Ze wil haar dochter van wie ze zoveel houdt, geen pijn doen. Maar dat gaat ze wel doen, en daar voelt ze zich schuldig over. Nogal weet ze maar al te goed dat ze er zelf niets aan kan doen.

Een soort pleister

Tim vraagt haar of de brieven bedoeld zijn om er toch nog een beetje te zijn voor ze, als een soort pleister.

Maaike vindt het vooral een mooie gedachte om nu met de brieven bezig te zijn. Ze wil schrijven in de tijd dat haar kinderen haar nog niet als ziek zien en haar dus ook zo kunnen herinneren.

‘Eigenlijk begin je altijd te laat’

En dan vertelt ze precies waarom ik vanuit Episodus mensen zo aanspoor om van alles op te schrijven, juist (ook) als je niet ziek bent:

‘Daarom begin je dan nu. Alleen voelt het altijd als te vroeg dat je ermee begint, maar eigenlijk begin je altijd te laat. Ik had veel liever gehad dat ik hiermee was begonnen toen ik nog niet wist dat ik ziek was. En toen ze nog veel kleiner waren, zodat je de mooie dingen kan opschrijven. Voor elkaar. Dat ze later zeggen: ‘ja dit was echt heel leuk en toen hebben we dit als gezin gedaan en dat was superleuk. En dat ze daar nog hele mooie herinneringen aan hebben en dat je dat dan dus vrolijk kunt schrijven. Want je hebt niet een verdrietige achtergrond waarom je het moet schrijven.’

Schrijven met een positieve vibe

En daarmee slaat Maaike zó de spijker op zijn kop. Juist als gezond-zijn niet meer vanzelfsprekend is, komt het besef keihard binnen. Hoe het zou zijn geweest als je eerder al geschreven had. Over al die leuke dingen samen. Over van alles, niet omdat je de noodzaak voelt maar ‘omdat het fijn is als je vrolijk kunt schrijven’.

Toen ik begon met het uitdenken van Episodus, was ik geraakt door een lezing van rouwexpert Manu Keirse. Hij vertelde dat hij een ernstig zieke moeder met jonge kinderen had geadviseerd om een kistje met van alles te maken, zodat haar kinderen zouden weten wie ze was. Dat vond ik zowel een mooie als een treurige gedachte.

Later volgde ik presentator en paralympisch sporter Marc de Hond die wist dat hij zijn jonge kinderen niet groot zou zien worden. Ook hij ging aan de slag met zijn persoonlijke nalatenschap. Hij liet er een enorme creativiteit in zien.

Terwijl ik Episodus ontwikkelde, en inmiddels zelf aan het schrijven was geslagen, wist ik één ding zeker: het is zonde dat ouders wachten om ermee te starten. Omdat het superleuk is om al die verhalen, verhaaltjes, wijze en minder wijze woorden op papier te zetten. Én ik besefte hoe gelukkig je jezelf mag prijzen, als je dit kunt doen vanuit een positieve vibe.

Maar het is wel wat velen doen: wachten.

Er kijken zo’n 1 miljoen mensen naar Over mijn lijk. Maar hoeveel mensen zullen de realistische woorden van Maaike echt tot zich door laten dringen?: ‘Eigenlijk start je altijd te laat.’

Ik hoop gigantisch veel meer dan een paar handen vol. Omdat ik elk kind nagelaten woorden gun. Woorden die zoveel waarde en betekenis hebben. Maar ik vrees dat het overgrote deel wacht.

En dat begrijp ik en toch ook weer niet. Of misschien wil ik het niet begrijpen.

♥ Ik begrijp dat je liever niet stilstaat bij de dood – al is schrijven om na te laten juist stilstaan bij het leven (maar dat merk je pas als je eraan begint).

♥ Ik begrijp ook dat je vecht met tijdgebrek (al weten we dat dit niet helemaal eerlijk is, want we verdoen onze tijd vaak een beetje).

♥  En ik begrijp dat het iets is waar je aan moet wennen, omdat je niet zo goed weet hoe je het moet aanpakken (zo zonde, want het is eigenlijk zo makkelijk).

Wat ik niet begrijp (of niet wil begrijpen;) is als je er niet een beetje voor open probeert te staan. Want is het niet zo dat je als ouder wenst dat je kind gelukkig is? En dat je er niet aan moet denken dat er een moment komt waarop jij er niet meer voor hem of haar kunt zijn? Natuurlijk horen pijn en verdriet bij het leven en kun je niet alles voorkomen.

Maar als je weet dat je de pijn kunt verzachten en er toch nog een beetje kunt zijn. Door jouw persoonlijke nalatenschap serieus te nemen. Wil je dan niet een poging wagen?

Ik nodig je uit om op een laagdrempelige manier te starten met nalaten van jouw unieke woorden.

Kijk hier eens voor mijn kleinschalige én waardevolle programma Woorden voor Morgen. 

En kijk of het je over de drempel heen helpt. En je laat starten met schrijven. Niet omdat het moet, maar omdat het kan ♥.

∞