‘Zie je nou wel pa, ik heb naar je geluisterd’

Bombastisch en kwetsbaar. Groot en Klein. Hyper vrolijk en intens verdrietig. Het is wat Joost Klein (26), de Nederlandse inzending voor het Eurovisie Songfestival, in zich heeft. Uitersten. Snel met elkaar afgewisseld of vaak zelfs in elkaar verweven.

Als jongen droomde hij al van op het podium staan, had hij zijn eigen Youtube kanaal waar hij grappige filmpjes over zijn leven deelde en met zijn ouders keek hij altijd het Eurovisie Songfestival. De ludieke acts trokken hem het meest. ‘Later sta ik op dat podium’, zei hij dan.

Ludiek, grappig, over de top, grote dromen. Je vader die je leert dat de wereld geen grenzen kent. Dat grenzen zijn bedacht door mensen, en dat je dus zelf de wereld ook kan bedenken. Joost Klein die hierdoor niet in hokjes denkt, maar groots droomt.

Het leven past niet in een hokje

Maar dan heb je nog zoiets dat ‘het leven’ heet. Het leven dat ook niet in een hokje past. Doet wat het wil. En je hard kan raken, heel hard in zijn geval. Want Joost is pas 12 als zijn vader overlijdt, en een klein jaar later zijn moeder plotseling ook sterft. Zijn broer en zus ontfermen zich over hem en schrijven wordt zijn houvast. Door te schrijven kan hij verder. Later worden zijn teksten onderdeel van zijn muziek.

Hoe had zijn leven en daarmee zijn muziek geklonken, als het anders was gelopen? Het ludieke, het theater, het had andere teksten gekend. Terwijl je luistert naar happy hardcore klanken vliegen woorden als dood, paniek en therapie je om de oren. Het fascineert me. Misschien is het herkenning. Het verliezen van een ouder op jonge leeftijd dreunt lang na. En kan zorgen voor zulke donkere periodes dat het licht weer zien als iets onmogelijks wordt ervaren.

Maar het kan. En het lukt Joost ook. Hij rouwt dwars door alle teksten en muzieknoten heen. Het is zijn manier om de donkere ellende naar buiten te brengen, zodat het hem van binnen niet, of tenminste minder, opvreet.

Erover praten in interviews doet hij liever niet, vertelde hij eens aan Knack Focus, want punten scoren als sad boy ziet hij niet zo zitten.

‘From me to my parents’ 

Toch weet Lubach hem er in zijn Avondshow toe te verleiden. Europapa, de titel van het nummer dat het voor Nederland moet gaan doen deze Eurovisieronde, wordt er gepresenteerd. We krijgen mee dat Europapa een ode aan zijn ouders is. Soort van vormgegeven in een brief. Aan het einde van de clip lees je ‘from me to my parents.’

Voor Joost is de Avondshow de perfecte manier om zijn verhaal te vertellen, want hij kan rekenen op Lubach himself. Die van al het serieuze een satire maakt. In de 11 minuten dat Joost gast is in zijn show, zie je zijn uitersten haarfijn terug. Want 9 minuten lang is het show, blijheid, gekte.

Tot het nummer getoond is, en Joost benoemt dat hij tranen heeft en niet weet waar ze voor staan. Hij denkt opluchting. Dat het nummer na een jaar werken nu aan iedereen getoond is.

Dan stelt Lubach, op zijn manier, met lucht en een glimlach deze vraag: ‘Op het eind gaat alles in de fik, je huis, een foto van vroeger. Wat is het idee daarachter?’

En dan zie je een Joost, wow, een man met een ander gezicht. Die de glimlach van Lubach pareert, serieus kijkt, liefdevol en levenswijs. Die zijn pijn prachtig in woorden verpakt, op een serene toon: ‘Je moet soms afscheid nemen van dingen die je het meest dierbaar zijn. En waar de ene deur dichtgaat, gaan er zo’n 30.000 open. Ik heb vooral geleerd dat je soms je eigen pijn in stand houdt. Dus eigenlijk is het in de brief ook een soort afsluiting, durf ik wel te zeggen. Van: hé pa en ma, vader en moeder, jullie zullen er altijd voor me zijn, maar ik kan niet eeuwig deze pijn met me meedragen.’ Zijn stem klinkt zacht, maar de woorden komen keihard binnen.

Europapa is voor Joost een nieuw begin. Het is hem meer dan gegund.

Het serieuze gesprek duurt 50 seconden, waarna de gekte weer begint;) Maar wat heb ik mooie dingen gehoord in die kleine minuut.

Een nieuw begin 

We kunnen het leven niet regisseren. En hopen er als ouder zo lang mogelijk te kunnen zijn voor ons kind. Maar op het moment dat onze kinderen verder moeten zonder ons, hopen we toch vooral dat ze dat punt bereiken. Het punt van een nieuw begin.

De vader van Joost heeft hem geleerd dat er geen grenzen zijn. Het heeft Joost gebracht waar hij nu is. Het heeft hem richting en houvast gegeven, al zal hij dat niet meteen zo ervaren hebben. Voor nu is het zijn grond waarop hij een nieuwe start kan maken. Grenzeloos heeft hij eigenhandig het Eurovisie podium behaald. De cirkel is rond.

Als je durft

Ga voor jezelf eens na welke boodschap jij je kind wil meegeven. Of welke boodschap heb je hem – bewust of onbewust – al meegegeven? Hoe kijk jij tegen de wereld aan? Wat hoop je dat je kind over jou onthoudt, als jij er eens niet meer bent? Durf je je gedachten hier over te laten gaan? Of een stap verder: kun je jouw gedachten aan het papier toevertrouwen? Ik denk dat dit een superwaardevolle tekst kan zijn.

∞

Wil je vaker spelen met dit soort vragen? En aan vele andere, vaak ook luchtigere ideeën proeven? Woorden noteren, die later houvast kunnen zijn voor je kind? Kijk dan eens naar Woorden voor Morgen. Want zoals zielige muziek niet zielig hoeft te zijn, hoeft een zwaar onderwerp niet zwaar te zijn. Verre van dat.

Outro

Tot slot, de outro van Europapa, die geen verdere introductie nodig heeft:

Als kruistocht in mijn spijkerbroek lopend door de velden, mijn papa en mijn mama zijn voor altijd mijn helden. Aan het einde van de dag zijn we allemaal mensen. Mijn vader zei me ooit: ‘het is een wereld zonder grenzen.’ Regen op het raam en ik stond huilend bij het venster. Veel te vroeg duister. Het is winter in de lente. Ik mis je elke dag, is wat ik stiekempjes fluister. Zie je nou wel pa, ik heb naar je geluisterd.

Joost Klein